Để có một sản phẩm in 3D đẹp, khâu xử lý sau khi in 3D là bắt buộc. Quá trình hậu kỳ này giúp bạn cắt bỏ phần nhựa thừa, mài mịn các vết sọc và sơn màu cho sản phẩm. Bài viết dưới đây 3DCUBIX sẽ hướng dẫn bạn các bước làm sạch và làm mịn phôi in đúng cách, nhanh chóng.
Các bước xử lý sau khi in 3D cơ bản cho mọi công nghệ
Dù phôi mẫu được tạo ra từ sợi nhựa nóng chảy hay nhựa lỏng nhạy sáng, quy trình làm sạch sơ bộ vẫn tuân theo các nguyên tắc kỹ thuật đồng nhất. Việc thực hiện đúng các bước hậu kỳ cơ bản dưới đây là bắt buộc để định hình phom dáng chuẩn xác cho sản phẩm trước khi tiến hành mài mịn:
1. Mài và chà nhám
Một trong những giải pháp đơn giản và mang lại hiệu quả cao để xử lý sau in 3D là mài ráp bề mặt. Việc dùng các loại giấy nhám có độ thô mịn tăng dần sẽ giúp xóa sạch các lằn phôi, tạo độ phẳng cho chi tiết.
- Bắt đầu bằng giấy ráp cỡ 100 - 200 grit nhằm gọt giũa các vết lồi lõm lớn.
- Chuyển sang dùng giấy ráp cỡ 400 - 600 grit giúp bề mặt phôi mịn màng hơn.
- Hoàn thiện bằng giấy ráp cỡ 1000 - 2000 grit nhằm tạo ra độ nhẵn mịn tối đa.
- Nên kết hợp thấm nước khi mài nhằm hạn chế bụi bẩn và tránh sinh nhiệt gây biến dạng.
Điểm cộng của kỹ thuật này là chi phí thấp, dễ thao tác và người làm chủ động điều chỉnh được. Dù vậy, việc chà nhám thủ công khá mất thời gian, tốn sức lực, nhất là các phôi có nhiều ngóc ngách nhỏ phức tạp.
2. Xử lý bằng hơi Acetone
Với những phôi cấu kiện được chạy từ chất liệu nhựa ABS, xử lý sau in 3D bằng hơi hóa chất acetone là giải pháp xử lý bề mặt siêu tốc. Dung môi acetone dạng hơi làm chảy nhẹ lớp nhựa ngoài cùng, giúp các đường vân sọc tự động mờ đi và tạo độ bóng bẩy rất cao.
Quy trình tiến hành:
- Bỏ sản phẩm vào một thùng kín có khả năng kháng hóa chất.
- Thấm đẫm dung dịch acetone vào bông hoặc vải rồi treo trong thùng (tránh để chạm vào phôi).
- Đậy chặt thùng và lưu giữ trong khoảng 10 - 20 phút tùy theo độ lớn của phôi.
- Nhấc chi tiết ra ngoài rồi đặt ở nơi thoáng gió để bề mặt tự khô ráo.
Người vận hành bắt buộc phải tuân thủ quy định an toàn do hóa chất acetone rất dễ bắt lửa, bốc hơi mạnh và có hại cho sức khỏe khi ngửi trực tiếp.
3. Sơn lót và sơn phủ
Khi kết thúc khâu mài nhám, phôi in nên được xịt một lớp sơn lót (primer) nhằm điền đầy các vết trầy hoặc các lỗ li ti chực chờ trên bề mặt. Chờ cho màng sơn lót khô hẳn, người thợ tiến hành ráp nhẹ bằng giấy nhám mịn rồi mới xịt các lớp màu hoàn thiện theo bản vẽ.
Cách thức xử lý sau in 3D dạng này thường ứng dụng cho các dòng in 3d mô hình linh vật, đồ hóa trang cosplay, quà tặng doanh nghiệp, quà tặng trang trí… giúp tối ưu hóa diện mạo, làm phong phú hệ màu và bảo quản phôi tốt hơn.
4. Phủ nhựa Epoxy
Nhằm tạo ra một lớp vỏ ngoài cứng cáp, nhẵn thín và bắt mắt, giải pháp phủ keo resin epoxy là một lựa chọn tối ưu khi xử lý sau in 3D. Lớp keo này vừa làm phẳng các gợn sóng bồi đắp, vừa tăng cường khả năng chịu lực, kháng nước và chống trầy xước.
Quy trình tiến hành:
- Đong và khuấy đều keo epoxy cùng dung dịch đóng rắn theo đúng tỷ lệ định mức.
- Sử dụng chổi quét một lớp mỏng, đều tay bao phủ toàn bộ bề mặt cấu kiện.
- Để phôi ở nơi khô ráo từ 24 - 48 tiếng để keo tự cân bằng và đông cứng hoàn toàn.
- Người dùng vẫn có thể mài ráp hoặc sơn đè lên lớp epoxy sau khi keo đã khô hẳn.
Phương án này cực kỳ tương thích với những sản phẩm yêu cầu tải trọng cao, chịu ẩm tốt hoặc các mặt hàng mỹ nghệ tinh tế.
5. Đánh bóng bằng máy
Đối với cấu kiện nhựa cứng hoặc phôi resin, kỹ sư có thể ứng dụng các dòng máy mài cầm tay mini kết hợp đầu vải, đầu mút nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý sau in 3D. Thiết bị máy móc giúp giải phóng sức người, đặc biệt hữu ích khi gặp các chi tiết lớn hoặc cần làm sạch hàng loạt.
Tuy nhiên, người làm cần có độ dẻo dai và kỹ thuật tốt để tránh làm méo mó biên dạng phôi hoặc làm chảy nhựa do tích nhiệt tại một vị trí quá lâu.
Lưu ý an toàn khi xử lý sau khi in 3D tại xưởng
Quá trình hoàn thiện phôi mẫu sau in thường xuyên phải tiếp xúc với các loại hóa chất tẩy rửa mạnh, dung môi bay hơi và bụi mịn từ công đoạn mài ráp. Để bảo vệ sức khỏe cho kỹ thuật viên và ngăn ngừa rủi ro cháy nổ, việc tuân thủ các nguyên tắc bảo hộ dưới đây là bắt buộc:
- Trang bị đồ bảo hộ cá nhân: Luôn đeo khẩu trang chống độc (hoặc mặt nạ lọc độc), kính bảo hộ và găng tay cao su dày để tránh hít phải bụi nhựa hoặc để hóa chất, cồn IPA dính vào da và mắt.
- Vận hành trong không gian thoáng khí: Khu vực hậu kỳ cần lắp đặt hệ thống quạt hút mùi hoặc làm việc ở nơi thông gió tốt nhằm làm phân tán hơi dung môi độc hại từ acetone hoặc resin lỏng.
- Phòng chống cháy nổ nghiêm ngặt: Tuyệt đối không sử dụng lửa, hút thuốc hoặc đặt các thiết bị sinh tia lửa gần khu vực chứa cồn IPA, hơi acetone và các loại sơn xịt vì chúng là những chất cực kỳ dễ bắt lửa.
- Thu gom và xử lý rác thải đúng cách: Nhựa resin thừa dính trên khăn lau hoặc bình chứa dung môi cũ phải được gom vào thùng rác y tế/công nghiệp và xử lý theo quy định, không đổ trực tiếp chất lỏng chưa đóng rắn ra hệ thống cống rãnh công cộng.
- Cẩn trọng khi dùng dụng cụ sắc nhọn: Khi dùng dao trổ, kìm cắt để bóc tách cấu trúc nâng đỡ, luôn cắt hướng ra ngoài cơ thể và điều lực tay vừa phải để tránh bị trượt dao gây thương tích.
Địa chỉ in 3D sở hữu nhiều công nghệ tiên tiến
Không dừng lại ở một dịch vụ in 3D thông thường, 3DCUBIX là trung tâm giải pháp số hóa sở hữu hệ thống máy in 3D hiện đại, làm chủ từ công nghệ in 3D FDM sợi nhựa đến công nghệ in 3D SLA nhựa lỏng siêu sắc nét.
Chúng tôi trực tiếp đồng hành cùng doanh nghiệp từ khâu tối ưu file thiết kế, chọn cấu trúc vật liệu in 3D phù hợp đến quy trình xử lý sau khi in 3D chuẩn nhà xưởng. Mỗi phôi mẫu xuất xưởng tại 3DCUBIX đều đạt độ chuẩn xác cơ khí cao, bề mặt láng mịn, sẵn sàng cho các công đoạn thử nghiệm tính năng hoặc làm khuôn đúc công nghiệp.
Trên đây là toàn bộ quy trình hậu kỳ cơ bản giúp tối ưu hóa độ thẩm mỹ cho phôi mẫu. Việc thực hiện đúng kỹ thuật xử lý sau khi in 3D không chỉ loại bỏ khuyết tật bề mặt mà còn gia tăng độ bền cơ học, biến các ý tưởng thô sơ thành sản phẩm hoàn thiện sắc nét.
